Voetgangers en het zebrapad: wie gaat voor? De regels die elke theorie-B-leerling moet kennen

Op het theorie-examen auto krijg je vragen over voetgangers: het CBR noemt bij het onderwerp Voorrang en voor laten gaan uitdrukkelijk het "voor laten gaan van voetgangers". Een voetganger heeft geen voorrangsbord nodig om eerst te mogen. In dit artikel zetten we de regels op een rij, rechtstreeks uit het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990).

1. Het zebrapad (voetgangersoversteekplaats)

• Voetgangers op of bij de zebra gaan voor. Je moet voetgangers en bestuurders van een gehandicaptenvoertuig voor laten gaan die op de zebra oversteken of kennelijk op het punt staan dat te doen (art. 49 lid 2). Staat iemand duidelijk te wachten om over te steken, dan stop je dus al.
• Uitzondering: verkeerslichten. Geldt voor de voetganger een rood voetgangerslicht of een geel knipperlicht, dan geldt deze regel niet (art. 49 lid 4). Bij rood mogen voetgangers niet meer beginnen met oversteken; wie al oversteekt, loopt zo snel mogelijk door (art. 74).
• Niet inhalen bij de zebra. Het is verboden een voertuig vlak voor of op een zebra in te halen (art. 12). Een auto die voor de zebra stopt, kan stoppen voor een voetganger die jij niet ziet.
• Niet stilstaan. Je mag niet stilstaan op een oversteekplaats of binnen 5 meter daarvan (art. 23 lid 1c). Parkeren mag daar dus ook niet.

2. Ook zonder zebra: afslaan en bijzondere manoeuvres

• Afslaan. Wie afslaat, moet het verkeer op dezelfde weg voor laten gaan dat tegemoet komt of naast of dicht achter hem is (art. 18 lid 1). Ook een voetganger die rechtdoor dezelfde weg volgt en de zijweg oversteekt waar jij inslaat, laat je voorgaan, ook als daar geen zebra ligt (ANWB).
• Bijzondere manoeuvres. Bij wegrijden, achteruitrijden, keren, uit een uitrit komen of invoegen moet je al het overige verkeer voor laten gaan (art. 54), dus ook voetgangers.
• Bus en tram. Rijd je langs een stilstaande tram of bus aan de kant waar mensen in- en uitstappen, dan geef je hun de gelegenheid daarvoor (art. 52).
• Blinden en mensen die slecht ter been zijn. Blinden met een witte stok met één of meer rode ringen, en alle personen die zich moeilijk voortbewegen, laat je altijd voorgaan (art. 49 lid 1), ook buiten de zebra.

3. Wie telt als voetganger, en waar lopen ze?

• Fiets of brommer aan de hand? Wie te voet een fiets, bromfiets of motorfiets aan de hand meevoert, valt onder de regels voor voetgangers (art. 2 lid 2). Dat geldt ook voor wie een gehandicaptenvoertuig op het trottoir gebruikt (art. 2 lid 1).
• Waar lopen voetgangers? Op het trottoir of voetpad. Is dat er niet, dan op het fietspad of fiets/bromfietspad; ontbreekt ook dat, dan in de berm of aan de uiterste zijde van de rijbaan (art. 4). Het RVV schrijft geen kant van de weg voor, dus je kunt voetgangers met je mee of tegemoet zien lopen.
• Erf. In een erf mogen voetgangers de weg over de volle breedte gebruiken (art. 44) en rijd je niet sneller dan 15 km/u (art. 45).

4. Borden die je moet herkennen

• L2: voetgangersoversteekplaats (blauw informatiebord). Het wordt bij een zebra geplaatst, behalve waar verkeerslichten staan.
• J22: waarschuwing voor een voetgangersoversteekplaats. J23: waarschuwing voor voetgangers.
• G7: voetpad. C16: gesloten voor voetgangers.

Goed om te weten: volgens de uitvoeringsvoorschriften worden zebra's alleen aangelegd op wegen met een maximumsnelheid van 30 of 50 km/u binnen de bebouwde kom, of 30 km/u buiten de bebouwde kom (onder voorwaarden).

Tip van The Bro School

Lees bij een voetgangersvraag drie dingen: is er een zebra, staat er een verkeerslicht voor de voetganger, en sla jij af of doe je een bijzondere manoeuvre? Geen zebra betekent niet automatisch dat jij voorgaat. Het theorie-examen auto heeft 50 vragen in 30 minuten en je hebt er 44 goed nodig, dus juist dit soort "kleine" vragen tellen. Oefen ze in onze examenpakketten: thebroschool.nl/nl/courses.

Bronnen: RVV 1990, art. 2, 4, 12, 18, 23, 44, 45, 49, 52, 54 en 74 + bijlage 1 (wetten.overheid.nl) · Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens (bord L2, zebra) · CBR: Onderwerpen in het theorie-examen · ANWB: Voorrang voetgangers